Kurulan İlk Web Sitesi Nedir? info.cern.ch'nin Hikâyesi

Dünyanın kurulan ilk web sitesi info.cern.ch adresidir. Tim Berners-Lee'nin CERN'de geliştirdiği site, ilk olarak 20 Aralık 1990'da kurum içindeki bir NeXT bilgisayar üzerinden yayına girdi; 6 Ağustos 1991'de tüm dünyaya açıldı. Tek bir metin sayfasından oluşan bu site, World Wide Web projesinin ne olduğunu anlatıyordu — ve bugün hâlâ aynı adresten ziyaret edilebiliyor. Bu yazıda ilk sitenin hikâyesini, web'i var eden üç buluşu ve tek sayfadan milyarlarca sayfaya uzanan evrimi bulacaksınız.

İlk Web Sitesi: info.cern.ch

İlk web sitesinde bugünkü anlamıyla "tasarım" yoktu: beyaz zemin üzerinde siyah metin ve altı çizili linkler. İçerik ise projenin kendisiydi — sayfa, World Wide Web'in ne olduğunu, hypertext kavramını, tarayıcının nereden indirileceğini ve kendi web sunucunuzun nasıl kurulacağını anlatıyordu. Yani web, kullanım kılavuzu kendisi olan bir buluş olarak doğdu. CERN, 2013'te bu siteyi tarihi değeri nedeniyle orijinal adresinde restore etti; bugün info.cern.ch'yi açtığınızda 1990'ların o ilk sayfasının korunmuş halini görebilirsiniz.

Tim Berners-Lee Kimdir?

Web'in mucidi Tim Berners-Lee, 1955'te Londra'da doğdu. Oxford Üniversitesi'nde fizik okurken eski bir televizyonu bozup parçalarından kendine bilgisayar yapacak kadar meraklı bir öğrenciydi. Mezuniyet sonrası Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN'de yazılım mühendisi olarak çalışmaya başladı. 1980'de, dünyanın dört bir yanından gelen bilim insanlarının dağınık bilgilerini birbirine bağlamak için "Enquire" adında bir program yazdı — bu, web fikrinin ilk tohumuydu. 1989'da "büyük bir hypertext veritabanı" öneren ünlü teklifini CERN'e sundu; yöneticisinin teklifin üzerine düştüğü not tarihe geçti: "Belirsiz ama heyecan verici." Berners-Lee fikrinin peşini bırakmadı ve 1990 sonunda ilk web sunucusunu, ilk tarayıcıyı ve ilk web sayfasını tek başına hayata geçirdi.

Web'i patentlemeyip telifsiz olarak insanlığa açması, bugün milyarlarca sitenin ücretsiz kurulabilmesinin nedenidir. 1994'te web standartlarını yöneten W3C'yi (World Wide Web Consortium) kurdu; Time dergisinin "20. yüzyılın en önemli 100 kişisi" listesine girdi ve 2004'te İngiltere Kraliçesi tarafından "Sör" unvanıyla onurlandırıldı.

Web'i Var Eden Üç Buluş: HTML, HTTP ve URL

Berners-Lee'nin asıl başarısı tek bir site kurmak değil, her sitenin üzerinde çalıştığı üç standardı birlikte tasarlamaktı:

• HTML (HyperText Markup Language): Sayfa içeriğini yapılandıran işaretleme dili. Bugün ziyaret ettiğiniz her sayfa hâlâ HTML ile tarayıcıya ulaşır.
• HTTP (HyperText Transfer Protocol): Tarayıcı ile sunucu arasındaki iletişim kuralı. Adres çubuğundaki "http/https" buradan gelir.
• URL (Uniform Resource Locator): Her sayfaya benzersiz bir adres veren sistem — web'in "adres defteri".

Bu üçlüye ek olarak ilk tarayıcıyı da (WorldWideWeb adında, aynı zamanda editör olan bir program) yine kendisi yazdı. 35 yıl sonra bile aynı üç standart, değişerek ve gelişerek web'in temelini oluşturmaya devam ediyor.

Rakamlarla Web'in Evrimi

• 1991: Dünyada yalnızca 1 web sitesi var — info.cern.ch.
• 1994: Site sayısı yaklaşık 3.000'e ulaşıyor; W3C kuruluyor.
• 2000: Dot-com dalgasıyla site sayısı 17 milyonu aşıyor.
• 2014: Web, 1 milyar site eşiğini ilk kez geçiyor.
• Bugün: Kayıtlı site sayısı 1 milyarın üzerinde; bunların kabaca beşte biri aktif olarak yayında ve web trafiğinin yarıdan fazlası mobil cihazlardan geliyor.

Türkiye bu hikâyeye 12 Nisan 1993'te katıldı: ODTÜ ile TÜBİTAK'ın çalışmasıyla ilk internet bağlantısı Ankara'dan kuruldu ve ilk Türk web sayfaları üniversite bünyesinde yayına girdi.

İlk Siteden Bugüne: Ne Değişti?

İlk sitenin tek işi bilgi göstermekti. Bugün bir web sitesi işletmenin şubesi, vitrini ve satış kanalı: mobil öncelikli tasarım, 2-3 saniyelik açılış hızı, arama motoru uyumu ve dönüşüm kurgusu artık standart beklenti. Aradaki farkı en net SEO uyumlu web tasarım kavramı anlatır: site artık yalnızca "yayında olmak" için değil, Google'da bulunmak ve ziyaretçiyi müşteriye çevirmek için kurulur.

Sık Sorulan Sorular

Kurulan ilk web sitesi hangisidir, hâlâ yayında mı?

Dünyanın ilk web sitesi info.cern.ch adresidir. Tim Berners-Lee tarafından CERN'de kurulan site, World Wide Web projesini anlatan tek bir metin sayfasından oluşuyordu. CERN siteyi tarihi değeri nedeniyle restore etti; bugün hâlâ aynı adresten ziyaret edilebilir.

İlk web sitesini kim, ne zaman kurdu?

İngiliz bilgisayar bilimci Tim Berners-Lee kurdu. İlk sayfa 20 Aralık 1990'da CERN içindeki bir NeXT bilgisayarda yayına girdi; 6 Ağustos 1991'de ise site kurum dışına, yani tüm internete açıldı. Bu iki tarih web tarihinin başlangıç noktaları kabul edilir.

İlk web sitesinde ne vardı?

Görsel, renk veya tasarım yoktu; yalnızca metin ve linkler vardı. Sayfa, World Wide Web projesinin ne olduğunu, hypertext kavramını, tarayıcı yazılımının nasıl edinileceğini ve kendi web sunucunuzu nasıl kuracağınızı anlatıyordu — kısacası web, kendini anlatan bir sayfayla doğdu.

World Wide Web ile internet aynı şey mi?

Hayır. İnternet, bilgisayarları birbirine bağlayan fiziksel ağın adıdır ve 1969'daki ARPANET'e kadar uzanır. World Wide Web ise bu ağ üzerinde çalışan, sayfaların linklerle birbirine bağlandığı bilgi sistemidir; 1989-1991 arasında Tim Berners-Lee tarafından geliştirildi. E-posta gibi web de internetin üzerinde çalışan hizmetlerden yalnızca biridir.

Türkiye internete ne zaman bağlandı?

Türkiye internete 12 Nisan 1993'te, ODTÜ ile TÜBİTAK'ın yürüttüğü çalışma sonucunda Ankara'dan bağlandı. İlk Türk web siteleri de aynı dönemde üniversiteler bünyesinde, metu.edu.tr gibi akademik adreslerde yayına girdi. Ticari web siteleri ise 1995 sonrasında yaygınlaşmaya başladı.

Kendi Sitenizi Kurma Sırası Sizde

1991'de tek sayfayla başlayan web'de bugün görünür olmak, doğru kurgulanmış bir siteyle mümkün. İşletmeniz için hızlı, mobil uyumlu ve arama motoru dostu bir site planlıyorsanız web tasarım hizmetimize ve kurumsal web sitesi sayfamıza göz atın; projenizi konuşmak için ücretsiz teklif alın — ihtiyacınıza özel yol haritası çıkaralım.